Η Σχολή της Φρανκφούρτης και η κριτική θεωρία

Ετικέτες

Μαρξισμός, Σχολή της Φρακφούρτης, διεθνής φιλοσοφία

Η Σχολή της Φρανκφούρτης και η κριτική θεωρία

του Θανάση Τσακίρη

Η «Σχολή της Φρανκφούρτης» πήρε το όνομά της από την ομώνυμη πόλη καθώς στο Πανεπιστήμιο της πόλης στεγαζόταν το Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών, που είχαν ιδρύσει το 1923 οι Felix Weil (ο πλούσιος πατέρας του οποίου πρόσφερε τα κεφάλαια ίδρυσης και λειτουργίας του), Max Horkheimer, Theodore Adorno, Herbert Marcuse και Erich Fromm. Οι αναλύσεις της σχολής οφείλουν πολλά στα γραπτά του Μαρξ, ιδιαίτερα της πρώτης Χεγκελιανής περιόδου του και, κυρίως, την έννοια της «αλλοτρίωσης». Επιπλέον ενδιαφέρονταν για την ψυχανάλυση, την οποία προσπάθησαν να συνδέσουν με το Μαρξισμός, κάτι που οι δογματικοί Μαρξιστές απέρριπταν μετά βδελυγμίας. Αυτές οι επιρροές είναι φανερές στην άποψή τους για τις κοινωνικές επιστήμες, στην κριτική τους για την μαζική κουλτούρα και τη θέση της τελευταίας στα πλαίσια μιας «διευθυνόμενης κοινωνίας».
Το πρώτο μεγάλο πρόγραμμα που έφερε σε πέρας η σχολή αφορούσε τη μελέτη της εξουσίας με αναφορά στα άτομα που πρόθυμα αλλά χωρίς λογική υποτάσσονται στα αυταρχικά καθεστώτα και τις ηγεσίες τους. Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν το 1936 σε ένα δίτομο έργο με τίτλο «Μελέτη της εξουσίας και της οικογένειας» και σε μια σειρά μελέτες για το ναζισμό και το φασισμό.
Ένα νέο στοιχείο που έφεραν στην επιφάνεια από το έργο του Μαρξ ήταν ότι οι θεωρίες του για το χρήμα, την αξία, την ανταλλαγή και το φετιχισμό του εμπορεύματος δεν ισχύουν μόνο στο πεδίο της οικονομία αλλά επεκτείνονται σε ολόκληρο το πεδίο των κοινωνικών σχέσεων, δηλαδή θεωρούν ότι οι ανθρώπινες σχέσεις, ιδιωτικές και δημόσιες, κυριαρχούνται από ανταλλακτικές αξίες και εμπορευματικές μορφές. Τόνισαν ότι η κοινωνία και ο κόσμος βαδίζουν προς τη δημιουργία μιας «ολοκληρωτικά διευθυνόμενης οικονομίας με την εξέλιξη του καπιταλισμού σε μονοπωλιακό και με την ανάπτυξη του νέου βιομηχανικού κράτους. Σ’ αυτή την πορεία, σημαντικό θεωρούσαν το ρόλο που παίζει η τεχνολογία, οι τεράστιες επιχειρήσεις και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και ενημέρωσης. Άνοιγε έτσι ο δρόμος για την παρακμή της δημοκρατίας και τη διάβρωση ως ολική απώλεια της ηθικής υπευθυνότητας των ατόμων. Η ταυτόχρονη ανάπτυξη του καπιταλισμού και της γραφειοκρατίας οδηγούσαν στην εγκαθίδρυση νέων μορφών ελέγχου.

Η μεταφόρτωση του Αυγουστίνου Αγκυλωτού

Ετικέτες

φασισμός, Έλληνες φιλόσοφοι, διεθνής φιλοσοφία, επιστήμη, εθνικισμός, ιστορία

Ο περίφημος ελληνικός γενετικός κώδικας DNA.Μουσείο βιολογίας του Λονδίνου 1957.

Μετά την τραγική  γελοιοποίηση/κηδεία της Ελλάδας από τους  σκοπιανούς που συνέβη κατά την διάρκεια ενός  καρναβαλιού, θα ήταν καλό να γίνει μια αναφορά στον μεγάλο Έλληνα φιλόσοφο,επιστήμονα,ιστορικό Αυγουστίνο Αγκυλωτό , ιδρυτή του ινστιτούτου ταυτοποίησης του  ελληνικού DNA και πρωτοπόρο της παγκόσμιας γενετικής,ο οποίος με τους επιστημονικούς αγώνες του αμφισβήτησε ανοιχτά τις θεωρίες της ασυνέχειας της ελληνικής φυλής, που διατυπώνονταν τότε από διακεκριμένους βιολόγους. Είναι ορατός σε όλους πλέον, ο κίνδυνος εξαφάνισης της ελληνικής ταυτότητας από τα εκατομμύρια των λαθρομεταναστών που εισρέουν στη χώρα παράνομα από τα αφύλακτα σύνορα. Γνωστά είναι και τα σχέδια μιας φούχτας Εβραίων τραπεζιτών που ελέγχουν την οικονομία σε παγκόσμια κλίμακα,για την εξαγορά έναντι εξαιρετικά χαμηλού τιμήματος ,ολόκληρης της ελληνικής επικράτειας ,με σκοπό τον απόλυτο έλεγχο του ελληνικού έθνους και την δημιουργία της πρώτης μουσουλμανικής αποικίας εντός της ευρωπαϊκής ένωσης.
Λίγα λόγια για τον μεγάλο Αυγουστίνο Αγκυλωτό ,ο οποίος είναι δυστυχώς ελάχιστα γνωστός όπως και το έργο που άφησε πίσω του. Γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1917 και έζησε από κοντά τον τρόμο της μικρασιατικής καταστροφής από τους Τούρκους σφαγείς. Μετά την ανταλλαγή πληθυσμών ,εγκαταστάθηκε στη Αθήνα. Αμέσως υιοθέτησε την ιδεολογία του φασισμού και ήταν από τους πρώτους που κατάλαβε την σπουδαιότητα της ορθοδοξίας στην δημιουργία του ελληνοχριστιανικού πολιτισμού. Ξεκίνησε να αρθρογραφεί στη γνωστή εφημερίδα “Ελληνοχριστιανική πατρίδα”.Λίγο πριν ξεσπάσει ο πόλεμος κέρδισε μια  υποτροφία για το τμήμα βιολογικών ερευνών από το πανεπιστήμιο του Condom στην Αγγλία. Μετά τον πόλεμο θα δημοσιεύσει στο αμερικανικό περιοδικό Science fiction ,μια τεράστια ερεύνα που αποδείκνυε την μοναδικότητα του ελληνικού DNA μέσα από την ενδελεχή βιολογική μελέτη του γενετικού κώδικα που βρέθηκε σε  οστά,μάρμαρα,σωζόμενα αντικείμενα  και παραδοσιακές φορεσιές  ανθρώπων που έζησαν στην Ελλάδα τους προηγούμενους αιώνες. Ίδρυσε το ινστιτούτο ταυτοποίησης ελληνικού γενετικού κώδικα και επιδόθηκε στην συγγραφή δεκάδων βιβλίων ,πολλά από τα οποία μεταφράστηκαν και σε άλλες γλώσσες. Απεβίωσε ένα μόλις χρόνο πριν την ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ σε ηλικία 87 ετών.

Το απόσπασμα που ακολουθεί είναι από το βιβλίο “Τι είναι ο Έλληνας”.Σε αυτό το σπουδαίο του σύγγραμα, ανάμεσα στην   υπερβολή και  τη γλαφυρότητα , προσπαθεί εύλογα να στοχοποιήσει τους κινδύνους από την ξενόφερτη αλλοτριωτική,εθνομηδενιστική ,σοσιαλιστική λαίλαπα,πολλά χρόνια πριν την είσοδο της Ελλάδας στην τότε ΕΟΚ. Εξυψώνει το ελληνικό μεγαλείο μέσα από μια σειρά από αυτοαναφορικούς ,ιλαροτραγικούς,άγραφους κανόνες ,κινούμενος  φανερά σε ένα σωβινιστικό κοινωνικό λαβύρινθο ατελείωτων  απαγορεύσεων ,εντός ενός  εθνικού κράτους περιχαρακωμένου από οτιδήποτε ξένο,για να καταλήξει στο γνωστό συμπέρασμα :Έλληνας γεννιέσαι ,δεν γίνεσαι.Το μόνο που επιτρέπεται να ακολουθεί την πιστοποιημένη γέννηση ,είναι η συνειδητοποίηση της Ελληνορθόδοξης ταυτότητας η οποία  διαφυλάττει και προστατεύει σαν κόρη οφθαλμού την ελληνική γνησιότητα .

Μισώ τους αδιάφορους

Ετικέτες

πολιτική, Γκράμσι, διεθνής φιλοσοφία, κοινωνία

«Μισώ τους αδιάφορους. Πιστεύω ότι το να ζεις σημαίνει να εντάσσεσαι κάπου. Όποιος ζει πραγματικά δεν μπορεί να μην είναι πολίτης και ενταγμένος. Η αδιαφορία είναι αβουλία, είναι παρασιτισμός, είναι δειλία, δεν είναι ζωή. Γι’ αυτό μισώ τους αδιάφορους.

Η αδιαφορία είναι το νεκρό βάρος της ιστορίας. Η αδιαφορία δρα δυνατά πάνω στην ιστορία. Δρα παθητικά, αλλά δρα. Είναι η μοιρολατρία. Είναι αυτό που δεν μπορείς να υπολογίσεις. Είναι αυτό που διαταράσσει τα προγράμματα, που ανατρέπει τα  σχέδια που έχουν κατασκευαστεί με τον καλύτερο τρόπο. Είναι η κτηνώδης ύλη που πνίγει την ευφυΐα. Αυτό που συμβαίνει, το κακό που πέφτει πάνω σε όλους, συμβαίνει γιατί η μάζα των ανθρώπων απαρνείται τη βούλησή της, αφήνει να εκδίδονται νόμοι που μόνο η εξέγερση θα μπορέσει να καταργήσει, αφήνει να ανέβουν στην εξουσία άνθρωποι που μόνο μια ανταρσία θα μπορέσει να ανατρέψει. Μέσα στη σκόπιμη απουσία και στην αδιαφορία λίγα χέρια, που δεν επιτηρούνται από κανέναν έλεγχο, υφαίνουν τον ιστό της συλλογικής ζωής, και η μάζα είναι σε άγνοια, γιατί δεν ανησυχεί. Φαίνεται λοιπόν σαν η μοίρα να συμπαρασύρει τους πάντες και τα πάντα, φαίνεται σαν η ιστορία να μην είναι τίποτε άλλο από ένα τεράστιο φυσικό φαινόμενο, μια έκρηξη ηφαιστείου, ένας σεισμός όπου όλοι είναι θύματα, αυτοί που τον θέλησαν κι αυτοί που δεν τον θέλησαν, αυτοί που γνώριζαν κι αυτοί που δεν γνώριζαν, αυτοί που ήταν δραστήριοι κι αυτοί που αδιαφορούσαν. Κάποιοι κλαψουρίζουν αξιοθρήνητα, άλλοι βλαστημάνε χυδαία, αλλά κανείς ή λίγοι αναρωτιούνται: αν είχα κάνει κι εγώ το χρέος μου, αν είχα προσπαθήσει να επιβάλλω τη βούλησή μου, θα συνέβαινε αυτό που συνέβη;

Μισώ τους αδιάφορους και γι’ αυτό: γιατί με ενοχλεί το κλαψούρισμά τους, κλαψούρισμα αιωνίων αθώων. Ζητώ να μου δώσει λογαριασμό ο καθένας απ’ αυτούς με ποιον τρόπο έφερε σε πέρας το καθήκον που του έθεσε και του θέτει καθημερινά η ζωή, γι’ αυτό που έκανε και ειδικά γι’ αυτό που δεν έκανε. Και νιώθω ότι μπορώ να είμαι αδυσώπητος, ότι δεν μπορώ να χαλαλίσω τον οίκτο μου, ότι δεν μπορώ να μοιραστώ μαζί τους τα δάκρυά μου.

Είμαι ενταγμένος, ζω, νιώθω ότι στις συνειδήσεις του χώρου μου ήδη πάλλεται η δραστηριότητα της μελλοντικής πόλης, που ο χώρος μου χτίζει. Και μέσα σ’ αυτήν την πόλη η κοινωνική αλυσίδα δεν βαραίνει τους λίγους, μέσα σ’ αυτήν κάθε συμβάν δεν οφείλεται στην τύχη, στη μοίρα, μα είναι ευφυές έργο των πολιτών. Δεν υπάρχει μέσα σ’ αυτήν κανείς που να στέκεται να κοιτάζει από το παράθυρο ενώ οι λίγοι θυσιάζονται, κόβουν τις φλέβες τους. Ζω, είμαι ενταγμένος. Γι’ αυτό μισώ αυτούς που δεν συμμετέχουν, μισώ τους αδιάφορους».

Αντόνιο Γκράμσι

Σλάβοϊ Ζίζεκ: Shoplifters of the World Unite

Ετικέτες

Αγγλία, Ζιζέκ, διεθνής φιλοσοφία, δικαιοσύνη, κινήματα, κοινωνικοί αγώνες

Η επανάληψη, σύμφωνα με τον Χέγκελ, παίζει ένα κρίσιμο ρόλο στην ιστορία: όταν κάτι συμβαίνει μόνο μία φορά, μπορεί να εκληφθεί ως ατύχημα, κάτι που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί εάν η κατάσταση ήταν διαφορετική. Αλλά όταν το ίδιο γεγονός επαναλαμβάνεται είναι ένα σημάδι ότι εκτυλίσσεται μια βαθύτερη ιστορική διαδικασία. Όταν ο Ναπολέων έχασε στη Λειψία το 1813, φάνηκε σαν ατυχία. Όταν έχασε ξανά στο Βατερλό, ήταν σαφές ότι ο χρόνος του τελείωσε. Το ίδιο ισχύει και για τη συνεχιζόμενη οικονομική κρίση. Τον Σεπτέμβριο του 2008, παρουσιάστηκε από κάποιους ως μια ανωμαλία που θα μπορούσε να διορθωθεί μέσω καλύτερων κανόνων κλπ. Τώρα, που τα σημάδια των επαναλαμβανόμενων χρηματιστικών καταρρεύσεων συσσωρεύονται, είναι σαφές ότι έχουμε να κάνουμε με ένα δομικό φαινόμενο.